Samen zetten we gezondheid op één

Loze beloftes over 2030, 2045 en “groen staal”

Tata Steel claimt onder meer dat het zijn CO₂-uitstoot in 2030 met 40% verlaagt, in 2045 “CO₂-neutraal” is, en dat het “groen staal” gaat produceren met behulp van groene waterstof. De RCC oordeelt dat Tata Steel voor geen van deze beloftes kan bewijzen dat ze realistisch en/of haalbaar zijn. Cruciale onzekerheden — of er op tijd groene waterstof komt, of de benodigde vergunningen en miljardensubsidie rondkomen, of er zelfs maar een markt is voor biomethaan — zijn door Tata Steel niet weerlegd. Ook het gebruik van het woord “schoon” voor de nieuwe fabrieken acht de RCC misleidend: juist tijdens de bouw- en aanlegfase neemt de uitstoot van stikstofdioxide en fijnstof toe, en ontstaan er meer schadelijke staalslakken. Ook de winning van de benodigde LNG in de Verenigde Staten, het zogenaamde Trump-gas, is net zo slecht voor het klimaat als kolen. De subsidie voor de huidige plannen maakt Nederland daardoor nog afhankelijker.

Zwak verweer van Tata Steel

Tata Steel probeerde zich in zijn verweer tegen de klacht van Gop1 te verschuilen achter het argument dat het om “ambities” zou gaan in plaats van harde claims, en verwees steeds in algemene termen naar zijn eigen website en de niet-bindende afspraken met het Rijk (de Joint Letter of Intent). De Commissie veegt dat verweer van tafel: nergens wordt concreet gemaakt welke plannen er liggen, hoe de 40%-reductie is berekend, of waarom Tata Steel denkt dat groene waterstof en biomethaan op tijd beschikbaar en betaalbaar zullen zijn. Een duurzaamheidsambitie mag geuit worden, maar dan moet je als bedrijf wél kunnen aantonen dat die realistisch is — en dat bewijs bleef Tata Steel keer op keer schuldig.

Wat betekent dit voor Tata Steel?

De Commissie beveelt Tata Steel aan om niet langer op deze manier reclame te maken. Het doen van duurzaamheidsclaims en het gebruik van termen als “groen staal” of “schone technologie” kwalificeert de RCC als misleidende duurzaamheidsreclame als er niet voldoende concrete feitelijke onderbouwing voor bestaat (wat Tata in deze zaak niet heeft kunnen laten zien). Voor Stichting Gezondheid op 1 is dit een belangrijke bevestiging: het beeld dat Tata Steel bij het publiek probeert te creëren, klopt niet met de werkelijkheid van omwonenden, die nu al kampen met vervuiling, stank en verhoogde gezondheidsrisico’s.

Kwetsende greenwashingspraktijken

Directeur Stichting Gezondheid op 1 Antoinette Verbrugge hierover: “De uitspraak van de Reclame Code Commissie maakt duidelijk dat met de gezondheid van omwonenden, met onze lucht, water en natuur niet valt te spotten door deze greenwashingpraktijken. Groen is alleen groen als het echt groen is.” In het straatbeeld en de bioscopen van de IJmond, in de recruitmentcampagnes van Tata Steel en in de huis-aan-huisbladen in de IJmond, overal zegt het staalbedrijf: Wij kiezen voor groen staal en een schone omgeving. Verbrugge: “Iedere keer is dit weer een klap in het gezicht van nabestaanden en van mensen in de IJmond die dagelijks met de schadelijke gevolgen van de vervuiling moeten leven. Ze worden er soms zelfs op aangekeken dat ze volkomen terecht hun stem hierover laten horen. Deze uitspraak is een erkenning.”

Wat betekent dit voor de onderhandelingen over de miljardensubsidie?

Deze uitspraak raakt ook direct aan de onderhandelingen tussen Tata Steel en de Staat over de maatwerkafspraken en de beoogde subsidie van 2 miljard euro. Als Tata Steel zijn eigen publieke beloftes over vergroening niet kan onderbouwen, is dat een extra reden voor het kabinet om alleen harde, onafhankelijk gecontroleerde voorwaarden aan die subsidie te verbinden. Stichting Gezondheid op 1 roept de Staat op om zich niet te baseren op de eigen, ongefundeerde duurzaamheidsclaims van Tata Steel, maar op onafhankelijk gemeten en gecontroleerde doelen — met harde consequenties als die doelen niet worden gehaald.

De Reclame Code Commissie publiceert in beginsel deze uitspraak niet zolang hij niet onherroepelijk is. Wij volgen deze lijn in beginsel ook.